ZASIĘG ODDZIAŁYWANIA

Samych tylko czrsopism społeczno-kulturalnych ukazywało się w latach trzydziestych po­nad sto, podczas gdy liczba tytułów wszystkich wydawnictw pe­riodycznych osiągnęła w rekordowym 1937 roku — 2500 .Najwięcej, bo ponad 400, wypowiedzi krytycznych poświęco­nych literaturze dla młodych odbiorców ukazało się na łamach czasopism literackich i społeczno-kulturalnych. Na drugim miej­scu znajdowały się pisma codzienne z około 300 tekstami […]

SZCZEGÓLNE ZNACZENIE

Szczególne znaczenie mają wystąpienia krytyczne w czaso­pismach i prasie codziennej. Krytyka literacka żyje bowiem i oddziałuje przede wszystkim tą drogą. Toteż ukazanie krytyki literatury dła dzieci i młodzieży w planie czasopism daje rzeczy­wisty obraz jej zasięgu, a zatem jest świadectwem miejsca, jakie ta literatura zajmuje w świadomości epoki.Początki krytycznoliterackich zainteresowań piśmiennictwem dla dzieci i młodzieży […]

KIEROWANIE KRYTYKI LITERACKIEJ

W imię postulowanej rewizji stosunku krytyki do książek dla dzieci i młodzieży wystąpili: K. Beylin, S. Beylinówna, M. Dą­browska, S. Furmanik, W. Husarski, J. Korczak, M. Kuncewi­czowa, J. Mortkowiczowa, H. Mortkowiczówna, H. Naglerowa, W. Rzymowski. Krytyka literacka, podejmując ocenę tekstów adresowanych do dzieci i młodzieży, dość rzadko kierowana jest do właściwych adresatów. Znacznie częściej odwołuje się […]

WARTOŚCIOWANIE UTWORÓW

Krytyk może więc oceniać stopień zharmonizowania efektów pracy twórczej autora z oczekiwaniami i możliwościami percepcyjnymi małych i młodych odbiorców, gdy podejmie próbę rekonstrukcji właści­wej im świadomości literackiej na podstawie wniosków, jakie nasuwa ich „znaczące” zachowanie czy — bardziej tradycyj­nie — opierając się na psychologii rozwojowej i wynikach ba­dań czytelniczych.Jednak krytyk uprawniony jest również do wartościowania utworów […]

PRAWOMOCNOŚĆ KRYTYKI

Rozterki dotyczące prawomocności krytyki przedmiotowo zo­rientowanej na literaturę dla dzieci i młodzieży nurtowały i nur­tują wszystkich, którzy się ową dziedziną zajmują. W dwudziesto­leciu międzywojennym znalazły one wyraz między innymi w me- takrytycznych uwagach Hanny Mortkowiczówny i Brunona Winawera, które pokrywają się z refleksją Haliny Skrobiszewskiej o  trudnościach oceny utworów dla dzieci, wynikających z roz­bieżności gustów dzieci […]

ODDZIAŁYWANIE KRYTYKI

Rozumie się przez to analizę krytycznoliterackich wypowiedzi doty­czących literatury dla młodych odbiorców pod kątem ich zasobu i zasięgu oraz ich społecznego funkcjonowania. Na tej podstawie można zrekonstruować regulujące oddziaływanie krytyki na świa­domość literacką współkonstytuującą tę dziedzinę literatury.Przy założeniu, iż krytyka jest wyrazem świadomości literac­kiej, pojawia się podstawowa wątpliwość: o czyją świadomość tu chodzi? O świadomość […]

WARTOŚĆ ŹRÓDŁOWA

Wartość źródłową mają według Kmity oceny krytyczno­literackie nie tylko jako tak zwane „świadectwa”, a więc nie wyłącznie ze względu na to co „komunikują , ale też jako „po­zostałości”, czyli „oznaki (humanistyczne) pewnych, nie komuni­kowanych przez nie intencjonalnie stanów rzeczy . Warto za­tem spojrzeć na krytykę literacką jako na świadectwo symptom („pozostałości”) charakterystycznych norm wartościowania lite­ratury […]

GŁÓWNE CZYNNIKI

Jednym z głównych czynników wspćłkonstytuujących świa­domość literacką jest krytyka Wiąże się to z jej usytuowaniem w instytucjonalnym porządku życia literackiego, z ambiwałentnością roli krytyka — jego stałym oscylowaniem między auto- rem-nadawcą i czytelnikiem-odbiorcą, co pozwala mu zarówno na wyrażenie założeń nadawcy, jak oczekiwań i opinii odbioicy Oiaz własnego stanowiska wobec tamtych ról, elementarnych dla pro­cesu […]

ZASADNE PYTANIA

Zasadne stają się pytania o  czynniki współtworzące literaturę dla dzieci i młodzieży, kształ­tujące wyobrażenia o niej w świadomości literackiej. Literatura, także dziecięco-młodzieżowa, nie może bowiem rozwijać się w izolacji od całokształtu życia literackiego i w oderwaniu od wła­ściwego dla epoki stanu świadomości.Chodzi tu o świadomość właściwą publiczności literackiej, ro­zumianej zgodnie z ujęciem Janusza Sławińskiego jako zbioro­wość […]

SPECYFIKA LITERATURY

Nie przekonywające wydają się także tendencje do wiązania li­teratury dziecięcej i młodzieżowej wyłącznie z niskimi obiegami społecznymi czy traktowanie faktu przejścia tekstu do obiegu dziecięcego jako jego degradacji.O  specyfice literatury dla dzieci i młodzieży decyduje jedy­nie jej odbiorca, charakteryzujący się swoistymi cechami psychi­cznymi i swoistym usytuowaniem społecznym. Ów wzgląd na odbiorcę ujmowanego w kategoriach psychosocjologicznych […]

1 2 3 30